1 oktober 1939

Brief van Max van Dam aan Jaap Hemelrijk

Amsterdam
Maandagmorgen

Lieve Jaap,

Ik ben erg blij met je bemoedigend briefje en de F 10,- die erg goed van pas kwamen omdat er veel kosten waren deze maand voor verhuizen etc. en misschien kan er nog een gift af voor een schilderij dat ik zou willen inzenden op de tentoonstelling in ’t Rijksmuseum waarvoor jij mij de formulieren hebt doorgezonden.
Ik ben voorlopig als alles niet duurder wordt geholpen met die F 30,- per maand. Het gaat net als basis. Ik moet nu wel zorgen dat er zo nu en dan wat verkocht wordt om materiaal e.d. aan te zuiveren. M’n atelier op de Heerengracht bevalt me meer dan prima. Het is er echt werkplaats. Ik heb er een podium voor modellen, een kast, enz., prachtig Noorderlicht en dit kost me voorloopig F 10,- per maand. M’n slaapkamertje kost F 5,- per maand. Bad en koffie ’s morgens inbegrepen.
Ik heb nu een grotere besparing dan F 5,- per week. Behalve de ‘petites misères’ de la vie – heb ik veel werklust. Ik schilder nu pas na de Prix me eigenlijk helemaal weer los. Ik ben nu met een paar herfstlandschappen in de stad bezig met die oker en cadmium bomen en blauwachtige huizen in de regen.
Amsterdam schilderen in dit jaargetijde is altijd in de buurt van Breitner – en telkens wordt ik weer getroffen door de grootheid van Breitner, een grootheid die direkt en 100% schilderkundige vitaliteit is. Zonder eenige problematiek – alhoewel ik niet wil beweren dat hij geen problematiek heeft gekend. De zelfportretten zijn daarvan ’t bewijs o.m maar ’n overwonnen problematiek.
Zie je dat voortdurend vechten met z’n eigen op je geroepe moeilijkheden – en met moeilijkheden die al werkende tevoorschijn zijn gekomen. Dat trekt me onweerstaanbaar aan in z’n werk. ’n Heel groot kunstenaar – de grootste van de 19e eeuw.
Ik heb net m’n penselen gewassen na m’n laatste stilleven dat heel bijz. van kleur is; bijna uitbundig. Rode en witte bloemen tegen een rijzige vibrerende fond met fruit en druiven op een witte schaal en een geel doosje er vruchten op de grond.

[schets van stilleven met uitleg]

Verder staat er nog een stilleven op stapel tegen ’t raam als achtergrond.
Verdomme wat is ’t geel moeilijk – om ‘t ‘uit de verf’ te krijgen.
Dag Jaap erg veel liefs voor allemaal de hart. groeten
tot spoedig ziens Max